ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 113

Torpağın udma qabiliyyəti

Torpağın udma qabiliyyəti - müxtəlif maddələrin ion və molekullarının torpaq tərəfindən udulub saxlanması, onun bərk fazası ilə təmasda olan müxtəlif maddələri torpağın özündə saxlamaq xassəsi. K.K.Hedroyss torpağın udma qabiliyyətini bioloji, me ...

Torpağın yaşı

Torpaqəmələgəlmə prosesi zaman daxilində baş verir. Torpaqların mütləq və nisbi yaşı anlayışları bir-birindən fərqləndirilir. Mütləq yaş – torpağın yarandığı vaxtdan indiki zamana kimi keçmiş müddətdir. Mütləq yaş bir neçə illə milyon il arasında ...

Torpaqəmələgətirən süxurlar

Torpağın formalaşdığı dağ süxurları torpaqəmələgətirən və ya ana süxurlar adlanır. Torpaqəmələgətirən süxurları mənşəyinə, tərkibinə, quruluşuna və xassələrinə görə fərqləndirirlər. Yerin bərk qabığı və ya litosfer maqmatik, metamorfik və çökmə s ...

Estoniya faunası

Estoniya faunası – Estoniya qarışıq iynəyarpaqlı meşə ərazisində və Baltik dənizi sahilində yerləşən kiçik bir ölkədir. Meşə sahələri Estoniya ərazisinin 52 faizini əhatə edir. Meşələrin əksəriyyəti ölkənin şərq hissəsində - mərkəzi və cənub Esto ...

ABŞ faunası

Amerika Birləşmiş Ştatlarının faunası - Amerika Birləşmiş Ştatlarında və onun ətrafında yerləşən dəniz və adalarda, Havay Arxipelaqında, Arktikada Alyaskada, Sakit okean və Karibdəki bir neçə ada ərazilərində yaşayan heyvanlar. ABŞ-da dünyanın ba ...

Azərbaycan təbiəti

Azərbaycanın təbiəti haqqında –Azərbaycan Alp-Himalay seysmik qurşağında yerləşir. Azərbaycan Respublikasının tarixi-coğrafi mövqeyi, relyefi, su hövzələri, flora və faunasını əhatə edir. Azərbaycan ərazisinin əlverişli təbii-coğrafi mühiti hələ ...

Azərbaycan gölləri

Azərbaycanın gölləri - Aze lake-Azərbaycan Respublikasında mövcud olan göllər nəzərdə tutulur. Azərbaycanda 450-dək müxtəlif mənşəli böyük və kiçik göl var. Onların bir çoxu turizm məkanlardan uzaq yaxud mühafizə olunan ərazilərdə yerləşdiyi üçün ...

Azərbaycan Qırmızı Kitabı

Azərbaycan Respublikası "Qırmızı Kitab"ı - Azərbaycan Respublikası ərazisində nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi olan vəhşi heyvan və yabanı bitki növlərinin vəziyyəti haqqında rəsmi dövlət sənədidir. O, Respublikanın bütün ərazisində, o cümlədən ...

Azərbaycanda yayılmış balıqların siyahısı

Azərbaycanda yayılmış balıqların siyahısı - Azərbaycan ərazisində 112 növ və yarımnöv balıq müəyyən edilmişdir. İki növ endemikdir və ancaq Azərbaycan ərazisində rastlanılır. Ümumilikdə Azərbaycanda 15 dəstəyə aid balıq növləri yayılmışdır ki, bu ...

Azərbaycanda yayılmış sürünənlərin siyahısı

Azərbaycanda yayılmış sürünənlərin siyahısı Azərbaycan ərazisində 3 növ Tısbağa, 29 növ və 3 yarımnöv Kərtənkələ, 30 növ ilan vardır, Timsahların və Dimdikbaşlar nümayəndələrinə rast gəlinmir.

Blidine Təbiət Parkı

Blidine Təbiət Parkı - Bosniya və Herseqovinada, Dinar Alplarının mərkəzində yerləşən və 30 aprel 1995-ci ildə qurulan təbiət parkı. Bosniya və Herseqovinanın Dinar Karst bölgəsində əhəmiyyətli bir mədəni və tarixi irsə sahib olan mühüm bir təbii ...

Ermənistanda yayılmış sürünənlərin siyahısı

Ermənistanda yayılmış sürünənlərin siyahısı Ermənistanda Əski Azərbaycan torpaqlarında ərazisində 3 növ Tısbağa, 26 növdən az olmayan Kərtənkələ, 22 növdən az olmayaraq İlan vardır, Timsahların və Dimdikbaşlar nümayəndələrinə rast gəlinmir.

Gürcüstanda yayılmış sürünənlərin siyahısı

Gürcüstanda yayılmış sürünənlərin siyahısı Gürcüstan ərazisində 3 növ Tısbağa, 29 növdən az olmayan Kərtənkələ, 24 növdən az olmayaraq İlan vardır, Timsahların və Dimdikbaşlar nümayəndələrinə rast gəlinmir.

Tristeno dendroparkı

Tristeno dendroparkı - Xorvatiyanın və dünyanın ən qədim botanika bağlarından biri. Keçmişdə Avropanın ən gözəl dendrarilərindən biri hesab olunurdu. Xorvatiyanın Adriatik sahillərindəki yeganə arboretum. Tristeno rayonu ərazisində yerləşir.

Qazaxıstanda ətraf mühit

Qazaxıstanda ətraf mühit - ölkə ciddi ekoloji ploblemlərlə mücadilə etmək məcburiyyətindədir. Bu problemlərə SSRİ dönəmində onun ərazisinin aton sınağı mərkəzindən biri olması, sahəsinə görə dünyanın ən böyük göllərindən biri olan Aral dənizinin ...

Qazaxıstanın Mineral sənayesi

Qazaxıstanın Mineral sənayesi - Qazaxıstanın mineral sənayesi ölkənin ən rəqabətli və ən sürətli böyüyən sektorlarından biridir. Qazaxıstan mineral istehsalına görə MDB ölkələri arasında Rusiyadan sonra ikinci yeri tutur. Geniş bir metal filizlər ...

Rambinas

Rambinas - Neman çayının sağ sahilində yerləşən çox da yüksək olmayan dağ. Hündürlüyü 46 metr olan Rambinas dağ ilə üzbəüz Raqneta qəsri yerləşir. Neman çayı dağı Rusiyanın Kalininqrad vilayətindən ayırır. Dağın nisbi hündürlüyü 40 metrdir. Ümumə ...

Matka kanyonu

Mağara Treska çayının sağ sahilində, bənddən 2 km uzaqlıqda yerləşir. Mağaraya iki giriş mövcuddur: Qurudan və sudan. Qurudan mağaraya giriş su səthindən 20 metr yüksəklikdədir. Daxilində iki göl mövcuddur. Mağaranın dəqiq uzunluğu məlum deyil. H ...

Yaponiyada yayılmış qarışqa növlərinin siyahısı

Yaponiyada yayılmış qarışqa növlərinin siyahısı - Yaponiyada yayılmış qarışqa növləri. Ümumilikdə Yaponiyada 280 qarışqa növü aşkarlanmışdır.

Ağ yel

Ağ yel - Azərbaycan ərazisində, yüksək temperatur və aşağı rütubəti ilə seçilən külək. Azərbaycanda Kür-Araz ovalığı, Naxçıvan MR ərazisinin 1500 metr yüksəkliyi olan ərazilərdə, Böyük və Kiçik Qafqazın dağətəyi ərazilərində müşahidə edilir. Mərk ...

Gilavar (külək)

Gilavar - il ərzində Azərbaycan şərq ərazisində, xüsusən də Abşeron yarımadasının Bakı və Sumqayıt şəhərləri, Şamaxı rayonu ərazisində əsən isti cənub küləyinin adıdır. Xəzri ilə birlikdə Abşeron yarımadasında əsən iki əsas küləkdən biridir. Əsas ...

Katabatik külək

Katabatik külək, həmçinin düşmə - yer səthinin yamaclarına aşağı yönəlmiş sıx və soyuq hava axını, həmçinin kumulonimbus buludlarında enən soyuq hava axınları. Bütün enmə küləkləri katabatik deyildir. Məsələn, fön, şinuk və ya berqvind kimi külək ...

Küləyin sürəti

Atmosfer təzyiqinin paylanmasından asılı olaraq hava həmişə üfiqi istiqamətdə yer dəyişir. Havanın üfiqi istiqamətdə belə yer dəyişməsinə külək deyilir. Külək həmişə yüksək təzyiq sahəsindən alçaq təzyiq sahəsinə doğru əsir.

Qara yel

Qara yel - küləyin əsmə istiqaməti baxımından ağ yelin əksidir. Belə ki, qara yel şimal-qərbdən əsməsi ilə seçilir. Sürəti yüksək olduqda torpaqlarən tozanaqlığı artır. Torpaq eroziyasını artırır. Deflyasiya xüsusi ilə yaz-payız ayları əkin sahəl ...

Maksimal külək sahələri

Külək - havanın üfüqi istiqamətdə hərəkəti. Külək nəticəsində istilik və rütubət bir sahədən digərinə aparılır. Barik qradiyentin təsiri altında əmələ gələn külək təzyiq yüksək olan sahədən təzyiq aşağı olan sahəyə doğru əsir, istiqaməti və sürət ...

Passat

Koriolis qüvvəsinin təsiri altında daimi küləklər Şimal yarımkürəsində sağa, Cənub yarımkürəsində sola doğru istiqamətlənir.Passat küləyi yelkənli gəmilərin istiqamətində də dəyişiklik edə bilər. Odur ki, passatlar Şimal yarımkürəsində şimal-şərq ...

Tayfunlar

Tayfunlar- ən dağıdıcı tropik siklonlar sırasına aiddir. Hər il tayfunlar Asiyanın bir sıra ölkələrinin iqtisadiyyatına olduqca böyük itkilər verir. İqtisadi baxımdan zəif inkişaf etmiş ölkələr tayfunların vurduğu ziyanları çətinliklə bərpa edə b ...

Uğuldayan qırxlar

Uğuldayan qırxlar - Yerin Cənub yarımkürəsində, 40°-cı və 50°-ci enlik arasında qalan okean ərazisinə dənizçilərin verdiyi ad. Məhz bu bölgədə güclü və daima Qərb küləkləri əsir. Çox zaman dəhşətli tufanlara səbəb olur. Ərazidə quru hissələrinin ...

Qar uçqunu

Qar uçqunu - dik dağ yamaclarında toplanmış böyük qar kütləsinin qoparaq və ya sürüşərək hərəkət boyu yeni-yeni qar porsiyalarını və digər obyektləri özü ilə aparması. Qar uçqunları iki tip olur: quru və ya qış qar uçqunu və yaş və ya yaz qar uçq ...

Ada

Ada - hər tərəfdən su ilə əhatə olunmuş, materikə nisbətən kiçik, suyun qabarması zamanı belə su səthindən yüksəkdə olan, təbii yolla yaranan quru torpaq sahəsi. Okeanlarda, dənizlərdə, çaylarda, göllərdə qrup halında və ya tək-tək olur.

Beringiya bərzəxi

Beringiya - Biocoğrafi bölgə olaraq Avrasiyanın şimal-şərqi və Şimali Amerikanın şimal-qərbində yerləşirdi. Hazırki Berinq boğazı, Çukot dənizi və Berinq dənizi akvatoriyasının müəyyən hissəsini özündə birləşdirirdi. Üstəlik Çukot yarımadası və K ...

Panama bərzəxi

Panama bərzəxi - Şimali Amerika materikini Cənubi Amerika materiki ilə birləşdirir. Şimaldan Karib dənizi və cənubdan Sakit okean suları ilə əhatələnir. Yəni bu iki coğrafi su obyektlərini ayırır. Bərzəxin formalaşması iki tavanın bir-biri ilə to ...

Çay (coğrafiya)

Çay - quruda özünün əmələ gətirdiyi yataq üzrə hərəkət edən su axını, təbii yataqla axan, hövzəsindəki səth axımı və yeraltı axımla qidalanan su axını. Hər bir çayın uzunluğu, dərəsinin eni, düşməsi, meyilliyi, axın sürəti, su sərfi, asılı maddəl ...

Drenaj sistemi

Drenaj sistemi yada Boşalma quruluş, Qurutma quruluş, Boşalma dövrəsi, sıvının bir drenaj hövzəsindəki axınlardan, çaylardan və göllərdən ibarətdir. Drenaj sistemində sərt və ya yumşaq qayaların olub-olmaması, torpaq yamacı və topoqrafiya əhəmiyy ...

Ayfel dağları

Ayfel dağları bəzən Eyfel dağıda deyilir. Dağ Almaniyanın qərbində, Şimali Reyn-Vestfala və şimal-qərbdən Reynland-Pfalça arasında yerləşir. Ümumi sahəsi 2004-cü ildə 110 km² idi.

Biləvətəpə dağı

Biləvətəpə dağı – Şərur rayonu ərazisində dağ. Dərələyəz silsiləsinin suayırıcısındakı Qaraquş yüksəkliyindən cənub-qərbə ayrılan Remlər qolunun şimal yamacında, keçmiş Biləvə kəndinin dağıntılarından 1000 m cənubda yerləşən zirvə. Üst Triasın Ka ...

Gəmiqaya dağı

Gəmiqaya dağı – Ordubad rayonu ərazisində dağ. Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısında, Nəsirvaz kəndindən 7 km cənub-şərqdə yerləşən zirvə. Alt Eosenin İpr mərtəbəsinə aid Kələki lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş sıldırım ...

Gərməçataq dağı

Gərməçataq dağı – Babək rayonu ərazisində dağ. Dərələyəz silsiləsinin cənub yamacında, Gərməçataq kəndindən 750 m qərbdə zirvə. Üst Tabaşirin Kampan mərtəbəsinə aid eyniadlı lay dəstəsinin terrigen-karbonat süxurlarından təşkil olunmuş günbəzvari ...

Gəvək dağı

Gəvək dağı – Ordubad rayonu ərazisində dağ. Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ qolunun cənub istiqamətli eyniadlı şaxəsində, Qaradərə-Gilançay suayırıcısında zirvə. Biləv kəndindən 4 km şimaldadır. Orta Eosenin Lütet mər ...

Heydərbəy dağı

Danışıqda əvvəlinə" h” səsi əlavə olunmuş aydar" kəkil”," başın ortasında təpəsində tük topası" sözündəndir. Qədim türklərdə oğlan uşaqlarının başını qırxdıqda təpəsində aydar" kəkil” saxlanması adəti pis ruhlara qarşı tədbir kimi səciyyələndiril ...

Qaraqaya dağı (Babək)

Qaraqaya dağı – Babək rayonu ərazisində dağ. Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Aracı yüksəkliyindən cənub-qərbə ayrılan Dibəkli qolunun eyni istiqamətli Qırxlardağ şaxəsindən qərbə uzanan Qarabaş ayrılmasının cənub-qərbə yönəlmiş Sarıdağ tir ...

Qobustanın masa dağları

Qobustanın masa dağları - Azərbaycan Respublikasının nadir relyef formalarından biri də yalnız Şərqi Qobustanın hüdudları daxilində bu günümüzə qədər gəlib çıxmış masa dağlarıdır. Onlar sıldırım və sərt yamaclı oval formalı və ya uzadılmış ellips ...

Maparax

Maparax - Ordubad rayonu ərazisində dağ. Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ qolunun cənub istiqamətli Gəvək şaxəsinin qərb yamacında, Qaradərə çayının aşağı axınında, onun sol sahilində zirvə. Dizə kəndindən 3 km şimal-ş ...

Olimp (Mars)

Olimp dağı - Mars planetində yerləşən Günəş sisteminin ən hündür dağıdır. Dağın hündürlüyü 21 kilometrə yaxındır. Bu göstərici ilə Olimp Yer kürəsinin ən böyük dağı olan Everesti üç dəfə üstələyir.

Ore dağları

Ore dağları və ya Ore silsiləsi - XII-XX əsrlərdə, təxminən 800 il ərzində Mərkəzi Avropada Saksoniya və Bohemiya arasında təbii bir sərhəd meydana gətirmişdir. Bu gün Almaniya ilə Çexiya Respublikası arasındakı sərhəd dağın əsas hissəsinin şimal ...

Raçin silsiləsi

Raçin - Gürcüstanın Cənubi Osetiya bölgəsində dağ silsiləsi. Böyük Qafqaz dağlarının mərkəzi hissəsi olub, onun cənubunda yerləşir. Hündürlüyü 2862 m-dir. Bu silsilə şərqdən Kişelta, Çata, Böyük Liaxvi çaylarının hövzələrini, qərbdən isə Djoçoara ...

Sarıdağ (Babək rayonu)

Sarıdağ - Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonu ərazisində dağ. Vayxır kəndindən 4 km cənub-şərqdədir. Hündürlüyü 1725 m-dir. Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Aracı yüksəkliyindən cənub-qərbə ayrılan Dibəkli qolunun eyni istiqamətli ...

Ulus dağı

Ulus dağı – Culfa rayonu ərazisində dağ. Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ qolunun cənub istiqamətli Gəvək şaxəsinin qurtaracağında, onun qərb yamacında, Qaradərə çayının sol sahilində zirvə. Dizə kəndindən 2 km-dək cən ...

Yellouston kalderi

Yellouston kalderi və ya Yellouston supervulkanı - Amerikanın qərbində Yellouston Milli Parkında yerləşən vulkanik kalder və supervulkan. Kalder və parkın böyük bir hissəsi Vayominqin şimal-qərb küncündə yerləşir. Kalderin əsas hissəsi təxminən 3 ...

Yəhərgədik dağı

Yəhərgədik dağı – Sədərək rayonu ərazisində dağ. Dərələyəz silsiləsinin şimal-qərb istiqamətli Saraybulaq qolunun suayırıcısında zirvə. Günnüt kəndindən 4.5 km şərqdədir. Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinin alt hissəsinə aid Dərəlik lay dəstəsinin ba ...