ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 165

Xəzərlər

Xəzərlər, ərəb. خزر ‎‎, yun. Χαζαροι, q.rus Козаре, lat. Gazari, Cosri) – əsasən Şimali Qafqazda və Volqaboyu ərazidə yayılmış, bir çox türk mənşəli xalqların etnogenezinin formalaşmasında iştirak etmiş qədim türk tayfalarından biri.

Kabar

Kabar - Xəzər tayfalarının tərkibinə daxil olan tayfa. Kabar tayfasının adı əsasında yaranmış etnotoponimlər Azərbaycan və indiki Ermənistan ərazisində kifayət qədər yayılmışdır. Bu tayfa haqqında ilk məlumatı Konstantin Baqranarodnı vermişdir. O ...

Kassitlər

Kassitlər - Cənubi Azərbaycanda və Luristanda məskunlaşmış qədim maldar tayfaları. Kassitlər özlərini "kaşşu" adlandırırmışlar. Mənbələrdə kassitlərin adı ilk dəfə e.ə. XXIII əsrdə çəkilir. Mənbələrdə kassitlərin məskunlaşdığı ərazi "Kaşşen" adla ...

Kutilər

Kutilər – Cənubi Azərbaycan ərazisində məskunlaşmış qədim tayfalardan biri. Mənbələrdə kutilərin adlarının ilk dəfə çəkilməsi e.ə. XXIII əsrə aiddir. Kutilərin məskunlaşdığı ərazilər mənbələrdə "Qutium" adlandırılır. Kutilər iri tayfa ittifaqı id ...

Qafqaz albanları

Tədqiqatlar göstərmişdir ki, albanların, yaxud Albaniya tayfalarının hamısı yox, yalnız bir hissəsi, əsasən Dağıstanla həmsərhəd bölgələrdə yaşayan Dağıstandilli, alban etnik adını daşıyanlar, yəni alban tayfası və daha bir neçə tayfa türkdilli i ...

Quqarlar

Quqarlar - indiki Gürcüstanın Axalkalaki, Lori, Dmanisi, Ermənistanın Quqark rayonunun ərazilərində yaşayırdılar. Fransız tarixçisi Sen-Martinə görə buraya Quqark əyaləti ilə Ağstafaçayın yuxarı hövzəsi, Lori, Axuryan çayı sahilləri, Axalkalak, T ...

Quşçu tayfası

Eramızdan əvvəl II əsrdə Orta Asiyanın əyalətləri hunların hücumlarına məruz qalır. Hunlar tərəfindən məğlub edilmiş və qərbə tərəf sıxışdırılmış xalqlar Çin mənbələrində yosti adı ilə məlumdur. Məhz yosti sözünün transkripsiyası tək halda kuşi v ...

Lulubilər

Lullubi - tarixi Azərbaycan ərazisində mövcud olmuş ilkin etno-siyasi birliklərdən biri. B.e.ə. III m.i b.e.ə. II m.i. yarısında Azərbaycanın cənubunda Urmiya gölündən cənubda Lullubi tayfa ittifaqı yaranmışdır. B.e.ə XXIII əsrdə bu ittifaq Lulub ...

Maqlar

Maqlar - Azərbaycan türklərinin təşəkkülündə mühüm rol oynamış türk mənşəli tayfalardan biridir. Son aparılan tədqiqatlar nəticəsində maqların mannaların sonrakı nəsilləri olması haqqında fikir irəli sürülmüşdür. Əvvəllər Manq ay formasında olmuş ...

Mannalılar

Mannallılar - Azərbaycanda yaşayan yerli etnoslardan biri. Manna ərazisi er. əvvəl III minillikdən başlayaraq kuti və lulubelərin məskun olduqları ərazi olduğuna görə, mannalar yaxud mannalılar onların birbaşa varisləri sayılır. İ. M. Dyakonov ya ...

Pasianlar

Pasianlar - indiki Ermənistanın Türkiyə ilə həmsərhəd zonalarında yaşamış digər türkdilli tayfa yunan və erməni mənbələrində pasian və basian kimi də qeyd olunmuşdur. İlk dəfə eradan əvvəl IV əsr yunan müəllifi Ksenofont pasianlar haqqında məluma ...

Sadaklar

Sadaklar Azərbaycanda yaşamış və Alban tayfa ittifaqında daxil olan türk mənşəli tayfalardan biridir. Moisey Kalankatlı Qafqaz Albaniyasının bir tayfasının adını Savdey kimi çəkir Müəllifin yazdığından belə çıxır ki, bu tayfa I əsrdən bu ərazidə ...

Sisaklar

Sisakanda yaşayan saklar tarixi ədəbiyyatda sisaklar adlanırlar,çünki indi çox hissəsi Ermənistanın,az hissəsi Azərbaycanın tərkibində olan Zəngəzur mahalı tarixən Sisakan adlanmışdır.Sisakan toponimini ilk dəfə Suriya müəllifi Zaxariy Ritor 554- ...

Şamakelər

Azərbaycan türklərinin təşəkkülündə iştirak etmiş qədim türk tayfalarında biri də şamake tayfasıdır.Azərbaycanlıların mənşəyinə dair konsepsiyaya əsasən Şirvan və Şamaxı toponimləri də İranmənşəli və ya Qafqazmənşəli sayılırdı.Hətta Şamaxı adının ...

Şiraklar

Şiraklar – Azərbaycan türklərinin etnogenezində mühüm rol oynamış qədim türk etnoslarından biri. Tarixi mənbələrdən şirakların hələ Qafqaz Albaniyası ərazisində yaşamaları məlumdur. Şirak etnonimi mənbələrdə həm də sirak kimi qeyd olunur. Tarixşü ...

Asəf Mehman

Məşhur bəstəkar, şair, nasir və dramaturq, Dağıstanın əməkdar incəsənət xadimi Asəf Mehman 1930-cu ildə Qusar rayonunun Əcəxür kəndində anadan olmuşdur. 1937-ci ildə kənddə məktəb təşkil edib orada müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olan atası Mehm ...

Orenburq dəhlizi

Kuvandık dəhlizi və ya Orenburq dəhlizi) - Başqırdıstan ilə Qazaxıstanı ayıran Orenburq vilayətinin Kuvandık və Qay rayonları üçün işlənilən geosiyasi ifadə. Bu ifadə akademik olaraq 2013-cü ildə ilk dəfə Pol Qobl iştədib. Onun fikrincə, Başqırdı ...

Cənub slavyanları

Osmanlı dövründə türklərin güclü təsiri altında yaşayan cənub slavyanlar qrupunda müsəlman slavyanlar önə çıxır.

Herseqovinalılar

Herseqovinalılar - milliyyətindən asılı olmayaraq Herseqovina əhalisinin ümümi adı. Etnik olaraq əsasən xorvatlar, boşnaklar və serblərdən ibarətdir. Mülki mənada onlar Bosniyalılar, yəni Bosniya və Herseqovinanın vətəndaşlarıdır. Əksəriyyətinin ...

Pannon rusinləri

Pannon rusinləri - Rusinlərə aid olan etnik qrup. Əsasən Serbiyanın muxtar ərazisi olan Voevodina və Xorvatiyada yayılmışdır. Rusinlər Xorvatiya və Serbiya ərazisinə Avstriya-Macarıstan İmperiyası dönəmində azad vətəndaşlar olaraq indiki Şərqi Sl ...

Moravlar

Moravlar və ya Moraviyalılar - Əsasən Moraviyada yaşayan Qərbi Slavyan xalqı. Yazısı latın əlifbasına əsaslanır. Etnonim ehtimal ki, Morava çayından gəldir. Rəsmi Çex tarixşünaslığı və etnoqrafiyası moravları çexlər hesab edir. Moravların öz mill ...

Even dili

Evenk dilinin qərb ləhcəsinə yakut, Kamçatka ləhcəsinə isə koryak dili təsir edib. XVII əsrdən evenk dilinə rus dili sözləri daxil olmağa başalyıb. 17 200 nəfər evenkdən ancaq 7 mini bu dilə bağlıdır. Əsasən Oxot dənizi ətrafında və Yakutiya və M ...

Sibin dialekti

Sibin dialekti - sibo xalqının dili. Çinin Sintsyan-Uyğur muxtar vilayətinin Çapçal-Sibo muxtar qəzasında məskunlaşıblar. Altay dilləri Tunqus-mancur dilləri xətinə aiddir. 2000-ci il üçün danışanların sayı 30 min nəfərdir. Çin alimləri sibin dia ...

Tunqus-mancur dilləri

Tunqus-mancur dilləri - Sibirdə, Monqolustanda və Çinin şimalında Altay makroailəsinə daxil olan qohum lər. Altay dillərinə aid edilsə də coğrafi yaxınlığa görə tunqus-mancur dilləri ilə qarşılıqlı təsirin və yaxın dillərin olduğu fərziyyəsi də v ...

Udegey dili

Udegey dili - udegeylərin dili, digər amur dilləri ilə birlikdə Tunqus-mancur dilləri dil ailəsinin tunqus qrupunun amur yarımqrupunu təşkil edir. Oroç dilinə yaxındır. Rusiyanın Primorsk və Xabarovsk diyarlarının bir neçə kənd rayonlarında yayıl ...

Fərqanə hadisələri

Fərqanə hadisələri - 1989-cu ilin 1-5 iyun tarixlərində Özbəkistan Sovet Sosialist Respublikasının Fərqanə vadisi olaraq adlandırılan bölgəsində yaşayan Axısqa türklərinə qarşı yerli özbəklər tərəfindən gercəkləşdirilmiş poqrom. Hadisələr nəticəs ...

Padarlar

Padarlar - Azərbaycanlıların etnoqrafik qruplarından biri. Fəzlullah Rəşidəddin Cəmi ət-Təvarixdə On–Uyğurların tayfa siyahısında altıncı tayfanın adını "Badar" kimi yazmışdır. Alman əsilli şərqşünas, tarixçi və dilçi Yozef Makvart Fəzlullah Rəşi ...

Azərbaycan el və oymaqları

S.Zelenskinin verdiyi məlumata görə Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında 7 azərbaycan tayfa qrupu varmış: sofulu, dərzili, saralı, puşanlı, giyili, xocamusaqlı, baharlı. Etnoqraf və qafqazşünas Mark Kosven ru qeyd edir ki, keçmişdə azər ...

Azərbaycanlıların məskunlaşması

Azərbaycan xalqının məskunlaşması - əksəriyyəti Qafqazda və Orta Şərqdə yaşayan türkdilli xalq olan azərbaycanlıların paylanması. Hal-hazırda azərbaycanlılar əsas olaraq Azərbaycan Respublikasında, İranda, Qafqazda və Türkiyədə yaşayırlar. Azərba ...

Qafqaz tatarları

Qafqaz tatarları -Rusiya imperiyasında Qafqaz türklərinə daha çox azərbaycanlılara verilən ad. Ruslar daha öncə türk dillərinin birində danışan Krım və Volqa tatarları ilə qarşılaşdıqlarına görə, onların dilinə yaxın dil olan dildə danışan azərba ...

Mehdi Vaez-İrəvani

1971-1975-ci illərdə İranın paytaxtı Tehran şəhərindəki Alborz Ali Məktəbində təhsil almışdır. Mehdi Vaez-İrəvani doktorantura təhsilini London Universitet Kollecində almış və KLA Tenkora qoşulmamışdan əvvəl Roçester Texnologiya İnistitutunda dər ...

Pəncab qızılbaşları

Pəncab qızılbaşları - bir zamanlar Əfqanıstan və Pəncabda böyük nüfuza malik olan, əslən Şirvan ərazisindən olan qızılbaş əsilli ailə. Nəslin ən tanınmış nümayəndələrindən biri Əli Rza Xan Qızılbaş olmuşdur. O, Birinci ingilis-əfqan müharibəsi və ...

Səid Maruf

Mir Səif Maruf Lakrani və ya Səid Maruf - İran azərbaycanlılarından olan voleybolçu. O, voleybol üzrə İran yığma komandasının kapitanıdır. O, 2014-cü il Dünya çempionatının, 2008, 2012, 2016-cı il Olimpiya oyunlarının seçmə mərhələsinin ən yaxşı ...

Tat (zümrə)

Tat Orta Şərqdə və qismən Mərkəzi Asiyada köçəri və yarımköçəri toplumlardan fərqli olaraq oturaq əhaliyə verilən ümumi ad. Daha çox rəiyyətə aid edilirdilər. Ehtimal olunur ki tatar sözü də tat sözündən yaranıb. Moğol monqol tayfalarından olmaya ...

Urusbiyevlər

Urusbiyevlər və ya Urusbəyləri - balkar əsilzadə soyu. Bu soy balkarların milli mədəniyyətlərinə görkəmli nümayəndələr bəxş edib.

Bulqarlar

Tədqiqatçılar bulqarları Şimali Qafqaz çöllərində hunlardan əvvəl yaşamış türkdilli tayfa hesab edirlər. Bulqar tayfasının adı "Dədə Qorqud" eposunda da çəkilir. Erkən orta əsrlərə aid mənbələrdə bulqarların kazan, çakar, kol kul, kuvyar və basil ...

Bolqarıstan hökmdarları

İlk Bulqar dövləti 681-ci ildə Qaradenizin şimalında Asparux xan tərəfindən qurulmuş və 1018-ci ildə Bizans tərəfindən məğlubiyyətə uğrayana qədər var olmuşdur. Bulgar hökmdarlar IX yüzilə qədər Orta Asiyadan gətirdikləri xan unvanını işlətmiş, I ...

Ermənistan bulqarları

Onların adına ilk dəfə Moisey Xorenlidə rast gəlinir. Ermənilər onları xanlarının adı ilə Vənəndlilər olaraq tanıyırdılar. Ermənistan Sasanilər və Roma imperiyası tərəfindən bölünəndən sonra bulqarlar heç bir bölgüyə qoşulmamış, Kür çayı vadisind ...

Börçigin

Börçigin, türk-monqol soyu., Çingiz xanın imperial sülaləsinin və onun varislərinin son sülalə adıdır. Börçigin sülaləsinin üzvləri XX əsrə qədər Monqolustanın hakimləri idilər. Sülalənin adı bundan başqa "Altan Uruq" yəni qızıl soy və Munkak ola ...

Ant etkenmen

Ant etkenmenin sözleri Noman Çələbi Cihan tərəfindən, Krımtatar dilinin Noqay şivəsində 3 bənddən ibarət şer formasında yazılmışdır. Müsiqisinin müəllifi bilinmir. Şerin son bəndi nəqarət olaraq istifadə edilir. Ant etkenmen 9 dekabr 1917-ci ildə ...

Avdet (qəzet)

Avdet - müasir sosial-siyasi-mədəni xarakter daşıyan iki dilli qəzet. Qəzet 15 iyun 1990-cı ildən fəaliyyət göstərir. Bu Krım tatarlarının deportasiyası anından etibarən krımtatar dilində buraxılan ilk müstəqil mətbu orqandır. Qəzet Krımtatar mil ...

Bolqarıstanda krım tatarları

Tatarların Bolqarıstan ərazisinə ilk yürüşləri 1241-ci ilə təsadüf edir. Bundan sonra İkinci Bolqar İmperiyası uzun zaman tatarlarla əlaqə saxlamışdır. Bu zamanlar tatar sözü bir etnomin deyil sadəcə Çingiz xanın ordusunun xələflərinə deyilirdi. ...

Krım tatarlarının bayrağı

Krım tatarlarının bayrağı yuxarı sol küncündə sarı daraq damğası olan göy parçadan ibarətdir. Bayraq ilk dəfə 1917-ci ildə Rusiyada Fevral inqilabından sonra Krım Tatar Milli Qurultayı tərəfindən qəbul edilmişdir. 30 iyun 1991-ci ildə təzədən qur ...

Krım tatarlarının milli futbol yığması

Krım tatarlarının futbol yığması - futbol üzrə beynəlxalq turnirlərdə Krım tatarlarını təmsil edən yığma. Yığma NF-Boardun üzvüdür. Krımtatar futbol ittifaqı tərəfindən idarə edilir.

Krımtatar diasporu

Krımtatar diasporu - Krımdan kənarda yaşayan krım tatarlarının vətənləri ilə istər genetik istərsə mənəvi bağlılıqlarını özüdə birləşdirən məfhum. Krımtatar diasporu Krım xanlığının Rusiya imperiyası tərəfindən işğal edildikdən sonra meydana gəlm ...

Mübarək zonası

Mübarək zonası - 1970-1980-ci illərdə Sovet İttifaqı hökumətinin KGB-nin təşviqi ilə planladığı, lakin uğursuzluqla nəticələnən təkliflər layihəsidir.

Türkiyədə krım tatarları

Türkiyədə krım tatarları - Türkiyə vətəndaşı olub onun ərazisində yaşayan krımtatarları və onların törəmələri. Krım tatarlarının XX əsrə qədər Türkiyəyə miqrasiyası 3 dalğa ilə baş vermişdir: birinci Krımın Rusiya tərəfindən işğalı, ikinci Krım m ...

Moldovada qaqauzlar

Moldovada qaqauzlar - Moldova ərazisində yaşayan ən iri milli azlıqdan biri. Besarabiyada ruslar tərəfindən aparılan kolonizasiyalaşdırma siyasətinə baxmayaraq qaqauzlar bölgədə mövkəmlənə bilmişlər. Onlar Moldova ərazisində qeyri bərabər paylaşm ...

Ukrayna qaqauzları

Ukrayna qaqauzları - Qaqauzlar Ukraynada yaşayan çoxsaylı xalqlar arasında öz saylarına görə 18-ci yerdədirlər. Ukraynada baş tutmuş 2001-ci il siyahıyalınmasına əsasən onların bu ölkədəki sayı 31.900 nəfərdir. Əcdadları əsasən 1812-1830-cu illər ...

Həzrət Urtenov

Həzrət Urtenov qaraçay poeziyasının banilərindən biridir. O, Böyük Qaraçaydakı Kart Yurd Kart-Curt aulunda doğulduğundan əksər əsərlərini" Həzrət Kart-Yurdlu” təxəllüsu ilə yazmışdır. Doğma aulda mədrəsədə təhsil aldıqdan sonra, elə oradaca ibtid ...