ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 240

Şor dili

Şor dili - şorların dili. Rusiyanın Kemerovo vilayətində, Altay vilayətinin şimal dağ ətəklərində, Tom çayının sahillərində, Xakasiya və Altay Respublikasının sərhədlərində yaşayırlar. Şor dilində danışanları təxmini sayı 6 min nəfərdir. Türk dil ...

Teleut dili

Teleut dilekti - cənubi altay diliinin idiomu. Müstəqil dil və dialekt kimi qəbul edilir. XIX əsrin ortasından 1923-cü ilədək ədəbi dil kimi istifadə edilirdi.

Tofalar dili

Tofalar dili - tofaların dili. Tofalar Rusiyanın İrkutsk vilayətinin Nijneudin rayonunun iki kəndində - Tofalar və Nerxində yaşayan türkdilli xalqdır. Bu dildə danışanların sayı 93 nəfərdir.

Türk dilinin dövlət dili elan olunması haqqında qərar (1918)

Türk dilinin dövlət dili elan olunması haqqında qərar - Rusiya işğalından bəri Şimali Azərbaycanda türk dilinin dövlət dili kimi işlədilməsi haqqında ilk sənəd.

Aleksandr Şerbak

Aleksandr Mixailoviç Şerbak 1928-ci ildə anadan olmuşdur. 1948-ci ildə Stavropol Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsini bitirmişdir. 1952-ci ildə filologiya elmlər namizədi adını qazanmış, 1970-ci ildə filologiya elmlər doktoru olmuşdur. Şe ...

Həsən Təhsin Banquoğlu

1929-cu ildə İstanbul Darülfünun Ədəbiyyat Fakültəsi Türk dili və ədəbiyyatı bölümünü bitirdi. Berlin və Breslau universitetlərində Osmanlı türkcəsi üzrə 1932-1936-cı illər arasında doktorluq çalışmasını apardı. Döndüyü ildə Ankara universiteti D ...

Marsel Erdal

Marsel Erdal - Alman dilçisi və türkoloqu. Frankfurt-Maynda İohann Volfanq Hete adına universitetin türkologiya kafedrasının müdiridir. İstanbulda Robert kolleci bitirib.MDB-də yaşayan türklərin dilini, əsasən də Şor dilini öyrənir.

Vasili Maqnitski

Vasili Konstantinoviç Maqnitski 1839-cu ildə anadan olmuşdur. 1858-1862-ci illərdə Kazan Universitetinin hüquq fakültəsində təhsil almış, çuvaşların tarixi, etnoqrafiyası və arxeologiyası haqqında bir çox əsərlər yazmışdır. 1881-ci ildə yazdığı " ...

Yelizaveta Ubryatova

Yelizaveta İvanovna Ubryatova 1907-cı ildə anadan olmuşdur. 1929-cu ildə İrkutsk Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib Taymır Milli Vilayətində müəllim işləmişdir. Burada o, Norilsk dolqanlarının dilini öyrənir ki, sonralar bunun ...

AMEA Hüseyn Cavidin Ev Muzeyi

Hüseyn Cavidin Ev Muzeyi - Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Humanitar Elmlər Bölməsinin tərkibinə daxil olan elmi tədqiqat müəssisəsidir. Muzey Azərbaycan şairi və dramaturqu Hüseyn Cavidin 1920 – 1937–ci illərdə yaşadığı evdə yaradılmışdır.

Azərbaycan Təbabəti Muzeyi

Muzey Respublika Səhiyyə Nazirliyinin nazir Tələt Qasımov 2 iyul 1984-cü il tarixli əmri ilə yaradılmışdır. 29 yanvar 1986-cı ildən rəsmi şəkildə fəaliyyət göstərir.

Qızıl hərisliyi

Qızıl hərisliyi, qızıl həyəcanı və ya qızıla hücum - Amerika Birləşmiş Ştatları və Avstraliyada XIX əsrdən etibarən, yerli əhalinin anidən varlanmaq səbəbi ilə qərbə üz tutması nəticəsində yaranmış kütləvi hərakat. Əsasən qızıl axtaranlar Brazili ...

Gümüş standartı

1704-cü ildə, Anna Stüart kraliça elan edildikdən sonra, Britaniya Vest Hindistanı dublonlar, ispan qızıl sikkələri ilə birlikdə qızıl standartını tətbiq edən ilk bölgələrdən biri oldu. 1717-ci ildə Kral zərbxanasının rəhbəri ser İsaak Nyuton güm ...

Yaradılış sütunları

Yaradılış sütunları - Yer kürəsindən 6500-7000 işıq ili uzaqlığında olan NGC 6611-dəki ulduzlararası qaz və tozun fil xortumlarının Habbl teleskopu tərəfindən çəkilmiş fotosu. Qaz və toz yeni ulduzların yaranması prosesində iştirak etdiyinə və ya ...

Fukan meteoriti

Fukan meteoriti - 2000-ci ildə Çində, Fukan dağının yaxınlığında tapılmış meteorit. Siderolit tipi olub pallasit sinfinə daxildir, olivin kristallarına malikdir. Yaşının 4.5 milyard il olduğu təxmin edilir.

Günəş tutulması (20 mart 2015)

Günəş tutulması - 2015-ci ilin 20 mart tarixində baş vermiş tam günəş tutulması. Günəş tutulması Ayın Yer və Günəş arasında olduğu zaman baş verir. Bunun vasitəsilə Ay Yerdən baxan izləyicinin Günəşin təsvirini görməsini tam və qismən olaraq daya ...

Amazon rifi

Amazon rifi - Fransa Qvianası və Şimali Braziliyanın sahilində yerləşən geniş mərcan və süngər rifi sistemi. O, dünyadakı ən böyük rif sistemlərindən biridir, sahəsi 9300 kvadrat kilometr və uzunluğu 970 kilometrdir. İllər əvvəl Amazon çayı delta ...

Ross 128 b

Günəş sistemidən 11 işıq ili məsafəsində yerləşir. Ross 128 ulduzunun ətrafında fırlanan planetin iqlimi mülayimdir. Aşağı kütləli planetin dövr müddəti təqribən 10 günə bərabərdir. Planet Proksima b-dən sonra bu mülayim iqlimi ilə bizə yaxın iki ...

Əlkimya

Əlkimya - elmi biliklər sisteminə əsaslanmayan 4-16 əsrlər kimyasının adı. Əlkimya, Fəlsəfə daşı adlanan mövhumi daş vasitəsilə ucuz mis və qurğuşun metallarını qızıl və gümüşə çevirməyin mümkün olması kimi yanlış ideya üzərində qurulmuşdu. Orta ...

Aberrasiya (optika)

Aberrasiya - optik sistemdə alınan təsvirlərin təhrif olunması. Üç növ aberrasiya müşahidə olunur: Astiqmatizm Sferik Xromatik

Fiber-optik kommunikasiya

Fiber-optik kommunikasiya - optik fiber vasitəsilə işıq impulsları göndərməklə məlumatları bir yerdən digərinə ötürmək metodudur. İşıq məlumatları daşımaq üçün modullaşdırılmış elektromaqnit daşıyıcı dalğa təşkil edir. Yüksək buraxılış zolağı gen ...

Fiziki optika

Fiziki optika və ya dalğa optikası - həndəsi optikanının çərçivəsinə daxil olmayan optik hadisələri öyrənən optikanın bölmələrindən biridir. Bu hadisələrə difraksiya, işığın interferensiyası, polyarlaşma effekti və s. bu kimi hadisələr daxildir.

Linzalar

Linzalar - heç olmazsa bir tərəfdən sferik səthlə hüdudlanmış şəffaf cisimlərdir. Linzaların qabarıq, çökük, müstəvi-qabarıq, müstəvi-çökük və s. növləri var. Nazik linzalar - qalınlığı ölçülərinə nisbətən çox kiçik olan linzalardır. Linzanın opt ...

Okulyar

Okulyar tubusun yuxarı hissəsində yerləşir. İnsan mikroskopda əşyanı izləyən zaman gözünü okulyara söykəyir. Okulyarın vəzifəsi insanın gözünə dayaq olub mikroskopda alınan xəyalı ona göstərməkdir. Okulyar sözü "okulus" sözündən əmələ gəlib "göz" ...

Optik sıxlıq

Optik sıxlıq - işığın uducu mühitdə, aşkarlanmış fotolövhələrdə, işıq süzgəclərində və s. optik sistemlərdə udulmasını xarakterizə edən optik parametr. Buraxma əmsalının τ {\displaystyle \tau } tərs qiymətinin onluq loqarifmi ilə təyin olunur: D ...

Optoelektronika

Optoelektronika - elektronika sahəsi. Müasir elektronikanın ən vədedici sahələrindən biridir. İnformasiyanın işlənməsi, saxlanması və ötürülməsi sistemlərində işıq siqnallarının elektrik siqnallarına və əksinə çevrilməsi üsullarının tətbiqini əha ...

Polyarlaşmış işıq

== Polyarlaşmış işıq == Polyarlaşmış işıq -elektrik vektoru yaxud maqnit vektoru,işığın yayılma istiqamətinə perpendikulyar müstəvidə bütün istiqamətlərdə eyni cür olmayan işıqdır. Təbi işıq -elektrik vektoru yaxud maqnit vektoru,işığın yayılma i ...

Spektral cihazlar

Spektral cihazlar -müxtəlif uzunluqlu dalğaları yaxşı ayırd edən,spektrin ayrı-ayrı hissələrinin bir-birini örtməsinə imkan verməyən cihazlardır.İş prinsipi işığın dispersiya hadisəsinə və difraksiyası hadisəsinə əsaslanır. Monoxromatik işıq -müə ...

Caucasus İnternational (jurnal)

Caucasus International” Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzi tərəfindən xarici siyasət məsələlərinin təhlilinə dair 2011-ci ildən etibarən nəşr olunan beynəlxalq jurnaldır.

Coan Kuiqli

Coan Sesil Kuiqli - amerikalı astroloq, yazıçı. Nensi Reyqanın ABŞ-ın birinci xanımı olduğu dövrdə astroloq kimi bir xeyli məşhurluq qazanmışdır. Nensi vasitəsilə Coan Ronald Reyqanın cədvəlinin hazırlanması üçün astroloji məsləhətlər vermişdir. ...

Prestviç medalı

Prestviç medalı - - London Geologiya Cəmiyyətinin geologiya sahəsində yüksək elmi nailiyyətlərə görə təsis etdiyi elmi mükafat. Prestviç medalı 1903-cü ildə geoloq Cozef Prestviçin vəsiyyətinə və vəsaitinə əsasən təsis olunmuşdur.

Polşalı Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

Polşalı Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı - milliyətcə polyak və indiki Polşa dövləti ərazisində doğulan Nobel mükafatı laureatları. Nobel mükafatı dəyərli elmi tədqiqatlar, inqilabi ixtiralar, mədəniyyətə və ya cəmiyyətin inkişafına edilən ...

Türkiyəli Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

Türkiyəli Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı - Nobel mükafatını qazanmış türkiyəlilərin siyahısı. Türkiyəlilərin Nobel mükafatına layiq görüldükləri sahələr ədəbiyyat və kimyadır.

Buxar qazanı

Buxar qazanı ― istilik enerjisini suya tətbiq edərək buxar yaratmaq üçün istifadə olunan cihaz. Buxar qazanı buxar mənbəyi lazım olan istənilən yerdə istifadə olunur. Onun forma və ölçüsü tətbiqetmə sahəsindən asılıdır: paravoz, lokomobil və buxa ...

Parovoz

Parovoz və ya buxar lokomotivi ― çəkmə gücünü buxar mühərriki vasitəsilə istehsal edən dəmir yolu lokomotiv növü. Bu lokomotivlər qazanda buxar çıxarmaq üçün adətən kömür, odun və ya neft kimi yanacaq materiallarından istifadə edirlər. Buxar loko ...

Azərbaycanda atom enerjisi

Azərbaycanda nüvə energetikasından elektrik enerjisinin alınması məqsədi ilə istifadə ideyası XX əsrin 70-ci illərin ortalarına aiddir. 1980-ci ildə isə Bakıdan 90 km cənub-şərqdə yerləşən Nəvai yaşayış məntəqəsi yaxınlığında layihə gücü, təxminə ...

Türkiyədə atom enerjisi

Türkiyədə nüvə energetikası - hal-hazırda mövcud olmayan, ancaq inkişaf üçün planlaşdırılan sahə. Türkiyə Respublikasında nüvə sənayesinin inkişafı xronologiyası: 1956 - Atom enerjisi Komisiyyasının işə başlaması. 1972 - Türkiyə Atom Enerjisi Dep ...

Trans Adriatik Boru Xətti

Trans Adriatik Boru Xətti - Xəzərin Azərbaycan sektorundan təbii qazı Yunanıstandan Albaniya və Adriatik dənizindən keçərək İtaliyaya və daha sonra qərbi Avropaya nəql edəcək boru xətti proyektidir. Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin bir hissəsi olan ...

Arpaçay SES

Arpaçay Su Elektrik Stansiyası - Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda yerləşir. Açılışı 9 sentyabr 2013-cü ildə olub. Arpaçay Su Elektrik Stansiyası Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə təsdiq olunmuş" 2008-2013-cü illər ...

Azərişıq

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 10.02.2015-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "Bakıelektrikşəbəkə" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin adı dəyişdirilərək "Azərişıq" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti adlandırılmışdır. 2006-2015-ci illərdə quruma Bal ...

Göyçay SES

"Göyçay" Su Elektrik Stansiyası Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2009-cu il 16 noyabr tarixli Sərəncamına əsasən inşa olunmuşdur. SES-in təməli 2010-cu ilin fevralında ölkə Prezidenti tərəfindən qoyulmuşdur. Ölkə Prezidenti İlham Əliyev 6 ok ...

Elektrik stansiyası

Elektrik stansiyası - elektrik enerjisinin istehsalı ilə məşğul olan avadanlıq və aparatlardan ibarət qurğular toplusudur. Bu qurğular binalarda yerləşdirilərək xüsusi ərazilərə malik olurlar.

Aviasiya mühərrikləri

Aviasiya mühərrikləri - daxilində yanma olan istilik mühərrikləri sinfinə aiddirlər. Belə mühərriklərdə yanacağın yanması hesabına istiliyin alınması və onun işə çevrilməsi baş verir. Uçuş aparatlarının hərəkətini təmin etmək üçün onların alın mü ...

Daxili yanma mühərriki

Daxili yanma mühərriki - ardıcıl olaraq yanacağın yanmasından alınan enerjini mexaniki enerjiyə çevirən qurğudur. Yanacaq xaricində baş verən mühərriklər buraya aid deyildirlər. Qaz turbinləri isə daxili yanma mühərriki sayılır. Daxili yanma mühə ...

Otto mühərriki

Otto mühərriki - benzinlə işləyən dörd taktlı daxili yanma mühərriki. Nikolaus Otto 1876-cı ildə özünün yeni benzinlə işləyən dörd taktlı daxili yanma mühərrikini yaratmışdır. Bir ildən sonra buna patent almışdır. Bu böyük nailiyyət idi, belə ki, ...

Benzinli mühərrik

Benzinli mühərrik, bir növ içdən yanmalı motordur. Benzinli mühərriklərdə istifadə edilən yanacaq benzin olub, yanacaq dizel mühərrikdən fərqli olaraq karbürator adı verilən bir qurğu sayəsində, maye olaraq deyil buxarlanıb hava ilə qarışaraq sil ...

Oktan ədədi

Oktan ədədi - daxiliyanma mühərrikləri üçün yanacağın detonasiyaya davamlılığını xarakterizə edən göstəricidir. Bu ədəd izooktanın onun n-heptanla qarışığında olan miqdarına bərabərdir, bu halda qarışıq detonasiyaya davamlılığa görə standart test ...

Paylayıcı val

Paylayıcı val qazpaylayıcı mexanizmin əsas hissəsi olub, daxili yanma mühərrikində qazın verilməsini və çıxışını, həmçinin işçi taktını sinxronizə etməyə xidmət edən dirsəkli valdır.

DF-11 aşqarı

ДФ-11 aşqarı – maşın yağlarının tərkibində olan yuyucu, disperedici və neytrallaşdırıcı aşqarlarla birlikdə tətbiq olunur. Bu aşqar benzin və dizel mühərriklərində gedən yeyilmə və oksidləşmə proseslərinə nəzarəti təmin edir. Xüsusən, güclü üfürm ...

VİNİPOL VB-2 aşqarı

aşqarı eynicinsli, şəffaf, rəngi - açıq sarı rəngdən sarı rəngə çalır. VİNİPOL VB-2 aşqarı yaxşı qatılaşırıcı olub yağların özlülüyünü və özlülük indeksini artırmaqla yanaşı, onların yaşlayıcılıq xassələrinin də yaxşılaşdırır, dielektrik və plast ...