ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 363

TAI Anka

TAI Anka Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin tələblərinə uyğun olaraq TAI şirkəti tərəfindən istehsal olunan pilotsuz uçuş aparatıdır. PUA-nın baza variantı olan Anka-A orta yüksəklikdə uçuş həyata keçirmək məqsədilə dizayn olunmuşdur.

TUSAŞ Anka-Aksungur

TAI Aksungur, Türkiyə Aviasiya və Kosmik Sənayesi tərəfindən Türkiyə Silahlı Qüvvələri üçün hazırlanan pilotsuz uçuş aparatıdır. Təyyarənin gövdəsi, qanad və eniş qurğuları bu proqram üçün yeni hazırlansa da, yeni PUA xüsusən daxili sistemlər və ...

Akvalanq

Akvalanq - su altında nəfəs almağa imkan yaradan fərdi dalğıc aparatı. 1943-cü ildə Fransada kəşf olunmuşdur. Akvalanq sıxılmış hava doldurulmuş iki balondan, hava verişini tənzim edən tənəffüs avtomatından ibarətdir. Sıxılmış hava reduktordan ke ...

Qar kürəyi

Qar kürəyi qar təmizləmək üçün istifadə edilən kürəkdir. Qar kürəkləri müxtəlif dizaynlardadır və hər biri qarı müxtəlif istiqamətdə aparmaq üçün düzəldilib. Qarı kürəklə təmizləmək sağlamlıq üçün təhlükəlidir, ancaq düzgün istifadə ediləndə insa ...

Hiqrometr

Hiqrometr - rütubət ölçən cihazdır. Yunan sözü hiqros - "nəm" deməkdir. İki növ hiqrometr vardır: kondensasyalı metal hiqrometr və tük hiqrometri. Kondensasyalı metal hiqrometr bilavasitə şeh nöqtəsini təyin etməyə imkan verir. O, bir üzü yaxşı c ...

Meteoroloji raket

Bəzən bir tədqiqat raket adlanan bir səsli raket alt-orbital uçuş zamanı ölçmə aparmaq və elmi təcrübələri yerinə yetirmək üçün hazırlanmış bir alət daşıyıcısıdır. Raketlər Yerin səthindən 50 metrdən 1500 kilometrədək cihazları aparmaq üçün istif ...

Ütü

İlk dəfə 1070-ci ildə Türk dünyasının böyük dilçisi və lüğət yazıçısı Kaşqarlı Mahmud "Divani-lüğətül Türk" kitabında bu sözü "ütük" şəklində göstərib. "Ütü" sözü "ütmək", yəni tükləri yandırmaq felindən törəyib tüküm ütüldü. Əski Türkcədə məsdər ...

İmpeller nasosu

İmpeller nasosu pərli çarxları elastiki materialdan hazırlanmış nasosdur. İmpeller gövdə daxilində eksentrik oturdulduğundan fırlanma zamanı pərlərin vəziyyətindən asılı olaraq iki pər arasında qalan boşluq müxtəlif olur. Şəkildən göründüyü kimi, ...

Albedometr

Albedometr – hər hansı bir cismin səthinin əksetdirmə xassələrinin miqdari xarakteristikasının ölçən aktinometrik cihaz. Stasionar albedometr xüsusi dayaq üzərində qurulmuş termoelektrik piranometrindən ibarətdir; yuxarı və aşağı yarımkürələrdən ...

Areometr

Areometr - – maye cismlərin sıxlığını, məhlulların qatılığını təyin edən cihaz. Areomet ölçmə üçün mayeyə daldırılan üzgəc tipli sıxlıq ölçənlərə aiddir. İş prinsipi Arximed qanununa əsaslanır. Şkalalı borucuq şəklində olan üzgəc ölçmə aparmaq üç ...

Transportir

Transportir və ya bucaqölçən, bucaqların ölçülməsi üçün alət. Tipik bir transportir bir qayda olaraq 1° aralıqlarla ölçür və hər 5 və ya 10°-lik interval uzun bir xətt ilə göstərilir. Bununla birlikdə daha mürəkkəb işlərdə istifadə olunan transpo ...

Divar hanası

Divar hanası - Şaquli istiqamətdə, yuxarı hissəsi divara, aşağı hissəsi döşəməyə dayanan, xalça toxumaq üçün istifadə edilən toxucu dəzgah Qədim zamanlardan bizim günlərə qədər əllə toxunan xalçaları hana adlanan sadə dəzgahlarda toxuyurdular. Ha ...

Həvə

. Həvə - xalça, palaz və digər xalça məmulatlarını toxuyarkən ilmələri döyüb yerində bərkitmək üçün bəzi heyvanların buynuzundan, yaxud da metaldan və s dən hazırlanan ucu kəsik, dişli alətdir. Azərbaycanın bəzi bölgələrində bu aləti toxmaq xalça ...

Kirkid

Kirkid - xalça, palaz və digər xalça məmulatlarını toxuyarkən ikinci arğacı salmaq üçün istifadə edilən, qədimdə bəzi heyvanların buynuzundan, 1934-cü ildən etibarən metaldan və s dən hazırlanan, ikidən dördə qədər dişi olan alətdir. Azərbaycanın ...

Küjü ağacı

Müasir dövrdə küjü ağacının yarımmexanikləşdirilmiş forması mövcuddur. Belə küjü ağaclarından əsasən metal dəzgahlarda istifadə edilir. Belə küjü ağaclardan istifadə zamanı ərişlərin vəziyyətini dəyişmək üçün əl əməyi və küjü ağacı tətbiq olunmur ...

Qarmaqlı bıçaq

Qarmaqlı bıçaq - xalça istehsalında türkbaf toxunuşlu ilmələri toxumaq üçün istifadə edilən ucu əyri qarmaqlı bıçaqlara deyilir. Qarmaqlı bıçaqlar əsasən iki formada olur: ilmələrin bağlanması və ilmələrin açılması üçün bıçaq. İlmələrin bağlanmas ...

Toxucu dəzgah

Toxucu dəzgah - üfüqi istiqamətdə torpağa və ya döşəməyə uzadılan, yaxud şaquli istiqamətdə yuxarısı divara, aşağısı döşəməyə və ya torpağa dayanan parça, xalça və xalça məmulatları toxumaq üçün istifadə edilən sadə toxucu dəzgah Qədim zamanlarda ...

Yer hanası

Yer hanası - üfüqi istiqamətdə, torpağa və ya döşəməyə uzadılan, parça, xalça və xalça məmulatları toxumaq üçün istifadə edilən sadə toxucu dəzgah. Qədim zamanlardan bizim günlərə qədər əllə toxunan məmulatlar hana adlanan sadə dəzgahlarda toxuyu ...

Aparat funksiyası

Aparat funksiyası – optik cihazların xassəsi; cihazın çıxışındakı kəmiyyətin qurğunun girişindəki həqiqi qiyməti ilə əlaqəsini müəyyən edən funksiya. Aparat funksiyası əsasən, teleskop, mikroskop və spektral cihazların xarakteristikası üçün istif ...

Ceyms Uebb teleskopu

"James Webb" kosmik teleskopu NASA-nın "Növbəti Nəsil Kosmik Teleskop" proqarmı çərşivəsində Avropa kosmik Agentliyi və Kanada Kosmik Agentliyi ilə birlikdə yaratdığı kosmik teleskopdur. c kosmosa buraxılması və onun Yer-Günəş sisteminin L 2 {\di ...

Reflektor (teleskop)

Reflektor optik teleskopların bir növüdür. Onun obyektivi çökük güzgü və ya güzgülər sistemindən ibarətdir. Reflektorun iş prinsipi işığın əks olunmasına əsaslanır. Reflektor XVII əsrdə refraktora bir alternativ olaraq yaradılmışdır, o zaman o xr ...

Teleskop

Teleskop - kosmik obyektlərin öyrənilməsində, həmçinin kainatdakı kosmik cisimlər arasındakı radioşüalanmanın müşahidəsində istifadə olunan optik cihaz. Artıq teleskop sözü geniş anlamda, elektromaqnit şüalarının böyük bir sahədə dalğa uzunluğunu ...

Altimetr

Altimeter - hündürlük və ya yüksəkliyi ölçmək üçün istifadə olunan bir cihazdır. Radar altimeter və aneroid altimeter kimi fərqli prinsiplərə uyğun işləyən altimetrlər var. Ancaq altimeter sözü ümumiyyətlə aneroid altimeterə aiddir. Altimetrlər a ...

Qalvanometr

Qalvanometr - çox zəif çərəyan şiddətini, yaxud elektrik sahəsinin gərginliyini qeydə alan yüksək həssaslıqlı elektrik ölçü cihazı. Sabit və dəyişən cərəyan qalvanometrləri var. XIX əsrin 20-ci illərində yaradılmış ilk qalvanometrlərin iş prinsip ...

Nivelir

Nivelir - Nisbi hündürlüyü nivelir adlanan alətlə ölçürlər. Nivelir - Yer səthində olan nöqtələrin hündürlük fərqinin müəyyən edilməsi üçün geodeziya alətidir. Nivelirin əsas hissəsi düzgün olaraq üfüqi istiqamətdə qurulmuş baxış borusundan ibarə ...

Armatur (boru)

Armatur boru və boru şəbəkələrini kəsmək, tənzimləmək və qapamaq üçün tətbiq edilən qurğudur. Armaturlar texnikada çox geniş tətbiq sahəsinə malikdir. Burada boru xətlərində tətbiq olunan bütün avadanlıqlar nəzərdə tutulur. Ona qoyulan əsas tələb ...

Asqı (avtomobil)

Asqı - nəqliyyat maşınlarında hərəkətetdirici orqanları maşının gövdəsi ilə birləşdirən mexanizm və detallar sistemi. Asqı həmçi nin yolun kələ-kötürlüyündən maşına ötürülən dinamiki yükləri azaldır, maşının dartıcı keyfiyyətini yaxşılaşdırır, rə ...

Pər

Pər, fırlanan bir milin üzərində yerləşdirilmiş, müvafiq bir aerodinamika ya da hidrodinamik quruluş verilmiş qəddarələrdən formalaşmış; itələmə gücü təmin edən alətdir. Pərlər təyyarə və gəmilərdə istifadə edilir.

Təkər

Təkər - çevrəvi formaya malik olub mərkəzində deşik olan oxda bərkidilimiş lövhədir. Təkəri yalnız hər hansı bir oxa keçirdikdən sonra ondan hərəkətli bir hissə alınır. Təkərlərin uzunmüddətliyi onların yağlanması, oxda oturtma dəqiqliyi və sürtü ...

Dəyişdirici, açar

Dəyişdirici, açar -1. Elektronikada: iki durumu olan sxem elementi." Açıqdır” vəziyyətində açar elektrik siqnalını maneəsiz buraxır," qapalıdır” vəziyyətində isə buraxmır. Açar mexaniki də ola bilər, rele kimi elektriklə idarə olunan da. 2. Telek ...

Elektromaqnit icra mexanizmləri

Elektromaqnit icra mexanizmləri elektrik mühərrikli icra mexanizmlərinə nisbətən kiçik güclüdürlər. Amma onlar konstruksiyalarının sadəliyi, idarəetmə sxemlərinin mürəkkəb olmaması, kiçik ölçülərə və kütləyə malik olması, ucuz olması və yüksək et ...

Kontakt materialları

Kontakt materialları - elektrik dövrələrinin periodik olaraq qapanması və açılması üçün xidmət edirlər. Böyük cərəyan şiddətlərində və yüksək gərginlikdə dövrələrin qırılması üçün tətbiq edilən, qırıcı kontaktlar üçün materiallar, qapalı vəziyyət ...

Şotki diod

Çox yüksək tezliklər lazım olan işlərdə normal diodlar kommutasiyaaçar funksiyasını yerinə yetirərkən çətinlik çəkirlər. Məsələn istənilən müddətlərdə vəziyyəti dəyişdirməzlər on / off. Bu problemə həll tapmaq məqsədi ilə şotki diodlar inkişaf et ...

AM2 soketi

AM2 soketi – yüksək məhsuldarlı stolüstü prosessorlar üçün AMD şirkətinin hazırladığı prosessor dəliyidir. O, soket 754 və soket 939 üçün əvəzləyici kimi 23 may 2006-cı ildə buraxılmışdır. Onun 940 birləşməsi olsa da, soket 939 ilə uyğunlaşa bilm ...

EGA (Enhanced Graphics Adapter)

EGA - öz xarakteristikasına görə CGA və VGA arasında yerləşən, IBM PC üçün monitor və videoadapterlərin standartıdır. IBM firması 1984-cü ilin avqustunda IBM PC/AT fərdi kompüterinin yeni modeli üçün EGA standartını buraxıb. EGA videoadapteri 16 ...

HDMI

High Definition Multimedia Interface - yüksək dəqiqlikli multimedialar üçün interfeys. Yüksək ayırdetmə dəqiqliyi ilə rəqəmsal video-məlumatların və çoxkanallı rəqəmsal audiosiqnalların nüsxələnmə müdafiəsi ilə qəbulunu təmin edir. HDMI konnektor ...

Qida bloku

Qida bloku - kompüterin korpusunun içərisində sistem lövhəsi ilə yanaşı yerləşən xüsusi funksiyaya malik qurğu. Qida blokunun bir sıra vəzifələri var: Ötürülən gərginliyi qəbul edərək, dəyişən cərəyanı sabit cərəyana çevirir; Gərginliyi sistem lö ...

Shift klavişi

Shift klavişi -başqa klavişlərin adi qiymətini dəyişən klaviş; bunun üçün hərf, yaxud rəqəm klavişini basarkən Shift klavişini basıb-saxlamaq gərəkdir. Shift klavişindən həmçinin standart olmayan işarələri almaq, yaxud xüsusi funksiyaları çalışdı ...

Sistem konsolu

Sistem konsolu, operator ilə kompüter arasında qarşılıqlı əlaqəni təmin edən qurğular dəstidir. Bu klaviatura və ekrandan ibarət fiziki bir cihazdır və ənənəvi olaraq mətn terminalı, eyni zamanda qrafik bir terminal ola bilər. Sistem konsolları, ...

Mikroelektronika

Mikroelektronika nın meydana gəlməsi - Yeni tipli tranzistorların yaranması və onların impuls və rəqəm texnikasında tətbiqi, eləcə də kiçik ölçülü hesablama maşınlarının yaradılması, yeni‐yeni kiçik həcmli yarımkeçirici cihazlarının birləşdirilər ...

Mikroelektronikanın xarakterik xüsusuiyyətləri

Mikroelektronika elektronikanın bir istiqaməti olub mikrominiatür quruluşlu cihaz və qurğuların yaradılması və onların hazırlanmasında qrup texnologiyasının istifadəsi ilə əlaqədardır. Mikroelektronikanın məhsullarında miniatürləşmə,ayrılmaz surə ...

Məntiqi tranzistor-tranzistor

Məntiqi tranzistor-tranzistor) - rezistorlar və bipolyar birləşmiş tranzistorlardan hazırlanmış rəqəmli sxemlər sinfidir. Bu məntiqi transistor-tranzistor adlanır, çünki hər iki məntiqi element funksiyası və gücləndirmə funksiyası tranzistorlar t ...

Dinistor

Dinistor - həm düz həm də tərs qütblərdə açıla bilən tam dalğa və ya cüt istiqamətli bir yarımkeçirici açardır. Dinistor, diod Alternating Current sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Dinistor, AC açarlarından istifadə edildiyində bir simistoru ...

İşıq diodu

İşıq diodu - elektrik enerjisini işıq enerjisinə çevirən p-n keçidli diod. Dioddan düz cərəyan axdıqda elektron və deşiklərin p-n keçidi və onun yaxınlığında intensiv rekombinasiya nəticəsində şüalanma yaranır. Bu effekt elektrolüminessensiya adl ...

Rəqəm generatorları

== Rəqəm və ya rəqəmsal generatorlar == Bu tip generatorlar sabit cərəyan qida mənbəyinin enerjisi hesabına toplanana enerjinin toplanma prosesi kondensator və induktiv doloqlar vasitəsilə yerinə yetirilir çıxışda azad olması hesabına yaranana qe ...

Sinxron mühərrik

Sinxron mühərrik - dəyişən cərəyanla işləyən elektrik mühərriklərinin növü. Stabil vəziyyətdə valın fırlanması cərəyanın qidalanma tezliyi ilə sinxron dəyişən cərəyan mühərriki hesab olunur. Fırlanma müddəti dəyişən cərəyanın tam siklinə bərabərd ...

Foto tranzistor

Foto tranzistor -Üzərinə işıq düşdüyündə kollektor-emitter ucları arasındakı müqavimət dəyəri azalan elementdir. Ümumiyyətlə bir yükün işıq ilə idarə edilmsində edilməsində açar elementi olaraq istifadə edilər. Foto tranzistorlar normal tranzisto ...

MDY-Tranzistorlar

MDY-Tranzistorlarda) idarəedici elektrod cərəyan keçirən kanalın keçidə yaxın yerləşən qatından dielektrik qatı vasitəsi ilə izolə edilir. Ona görə MDY-tranzistorları izolə olunmuş idarəedici elektrodlu tranzistorlar sırasına aid edilirlər. MDY-T ...

MOY-Tranzistorlar

Metal oksid yarımkeçirici sahə effekti tranzistoruları - elektron siqnalları dəyişmək və gücləndirmək üçün istifadə olunan tranzistor. MOYSET rəqəmli və analoq sxemlərin hər ikisində ən əsas tranzistordur.

Dalğaqıran

Dalğaqıran - port akvatoriyası, dəniz, göl, su hövzələri və s.nin sahilboyu hissəsini dalğalardan və axınlardan mühafizə edən hidrotexniki qurğu.